De Griekse taal

Door: Anneke Kamerling

Grieks is niet makkelijk! Het begint al met het eenvoudige ja en nee. Waar moet dat heen als 'ja' al 'nee' (ναι) is?


 

It's all Greek to me

Deze Engelse uitdrukking betekent dat men iets niet begrijpt en komt waarschijnlijk van het Latijnse: "Graecum est; non legitur." ("Het is Grieks; niet te lezen."). In het Nederlands zeggen we: "Dat is Chinees voor mij.", net als de Grieken overigens, die de uitdrukking "Αυτά είναι Κινέζικα." ("Dat is Chinees.") gebruiken.

 


Geschiedenis van de Griekse taal

Het Grieks behoort tot de Indo-Europese talen. In eerste instantie, en dan heb ik het over zo'n 2000 v. Chr., waren er verschillende gesproken dialecten. De eerste geschreven Griekse letters werden gevonden op Kreta, op gebakken kleitabletten uit het Minoïsche tijdperk (3000 - 1200 v. Chr.). Deze taal staat bekend als Lineair A en is tot op de dag van vandaag nog steeds niet volledig ontcijferd. Lineair B, waarbij elk tekensymbool een medeklinker-klinkercombinatie vormt, dateert uit de Myceense periode (1600 - 1000 v. Chr.).



De schijf van faistos

 

Vondsten uit het einde van de 9e en vroege 8e eeuw v. Chr. tonen een geschreven taal, gebaseerd op het Fenicische schrift, geschreven van links naar rechts en weer terug. Alexander de Grote (356 - 323 v. Chr.) speelde een belangrijke rol bij het invoeren van een algemene taal binnen zijn enorme rijk. Dit werd het Koine-Grieks (naar het Griekse woord voor 'algemeen', en was gebaseerd op het het Attische dialect. Het Koine vormde de basis waaruit het Middeleeuws- en Modern-Grieks zijn ontstaan. Griekenland is eeuwenlang door verscheidene volkeren bezet geweest. Met name tijdens de Turkse overheersing, die maar liefst 400 jaar duurde (15e - 19e eeuw), heeft de ontwikkeling van de Griekse taal vrijwel stilgestaan. De bevolking bleef de taal wel spreken en ook in de muziek werd het Grieks levend gehouden, maar lezen en schrijven was in die tijd alleen mogelijk binnen de onderdrukte Grieks-Orthodoxe kerk. De lees- en schrijftaal werd dus alleen nog maar beheerst door een selecte groep geleerden en geestelijken. In de 19e eeuw ontstond de 'Katherevousa'. Een kunstmatige taal, samengesteld door geleerden die vasthielden aan het Oud-Grieks uit de antieke tijd. Deze taal werd op scholen onderwezen als schrijftaal. De spreektaal, die wel een natuurlijke ontwikkeling had doorgemaakt, week daar enorm van af. Na de val van het kolonelsregime werd de Katherevousa in 1974 afgeschaft. De spreektaal, 'Dimothiki' genoemd, werd tevens schrijftaal. Dit is het Nieuw-Grieks, de taal die tegenwoordig in Griekenland gebruikt wordt. De taal heeft het alfabet van het Oud-Grieks behouden, maar is continu in ontwikkeling met nieuwe woorden als vliegtuig, computer e.d..


Het alfabet

Het Griekse alfabet bestaat uit 24 letters. Het Grieks kent ook combinaties van letters, net als in het Nederlands van klinkers, bijvoorbeeld ου (oe) maar ook van medeklinkers. Zo wordt de letter b geschreven als μπ en de d als ντ.
 

Grieks Alfabet



5 i's, 2 e's en 2 o's

Het Grieks kent vijf i-klanken (ει, η, ι, οι, υ), twee e-klanken (αι, ε) en twee o-klanken, de omikron (o) en de omega (ω). Het verschil zit hem alleen in de schrijfwijze, niet in de klank, maar let op; het schrijven van de verkeerde "i", "e" of "o" kan tot misverstanden leiden. De Grieken maken hier gelukkig zelf ook nogal eens vergissingen in.

Het accent (ο τόνος)
Het accent geeft aan op welke lettergreep de klemtoon ligt. De klemtoon is heel belangrijk in de Griekse taal. Eenzelfde woord uitgesproken met een andere klemtoon kan een totaal andere betekenis hebben. Het allerergst is misschien wel, dat de Grieken tegenwoordig steeds vaker de accenten, die nog enigszins houvast bieden, weglaten!


Grammatica

Wie moeite heeft met Duits en zich aan het Grieks wil wagen, kan zijn of haar borst nat maken. Het Grieks kent namelijk maar liefst 66 uitgangen van 3 naamvallen.
 

Grammatica Grieks



Werkwoorden

Net als in het Nederlands heeft het Grieks regelmatige en onregelmatige werkwoorden. De regelmatige werkwoorden kennen een stam + uitgang. Werkwoorden eindigen meestal op -ω, waarbij ze de uitgangen -ω (ik), -εις (jij), -ει (hij, zij, het), -ουμε (wij), -ετε (jullie, u) en -ουν(ε) (zij mv) krijgen en op -μαι, met ingewikkeldere uitgangen. De onregelmatigheden bij de werkwoorden worden meestal pas zichtbaar in de verleden tijd, voltooid deelwoorden of toekomende tijd.
De hulpwerkwoorden zijn 'hebben' en 'zijn'. In het Grieks wordt echter meestal alleen 'hebben' als hulpwerkwoord gebruikt.


Grenglish

Met de komst van de sociale media en snelle communicatiemiddelen, zoals whatsapp is er een nieuw soort Griekse schrijftaal ontstaan; het zogenaamde Grenglish. Men schrijft Griekse woorden met Latijnse letters. Misschien heeft u bijvoorbeeld 'xa, xa, xa' weleens voorbij zien komen op facebook. Het staat voor 'ha, ha, ha', wat de Grieken uitspreken als cha, cha, cha...


Cursus Nieuw-Grieks

Heb ik u met deze beknopte inleiding niet ontmoedigd en heeft u interesse in een cursus Nieuw-Grieks? Neem dan gerust contact met mij op. Lees meer op www.itts.nu.

Ziet u het niet zitten om Grieks te leren, dan kunt u altijd overgaan op gebarentaal. De Grieken zijn er zelf meesters in... Daarover meer in mijn volgende blog.

mailto:anneke@het-boekje.nl
https://www.itts.nu/

 

Het boekje

 


Griekenland vakanties

App. Christina

Bekijken

App. Christina
Lefkas
Lygia
Ammos Studios

Bekijken

Ammos Studios
Rethymnon Kreta
Rethymnon
Hotel Ipsos Beach - logies ontbijt

Bekijken

Hotel Ipsos Beach - logies ontbijt
Corfu
Ypsos
Olea All Suite

Bekijken

Olea All Suite
Zakynthos
Tsilivi
© De Griekse Gids 2000-2019